İkinci el telefon alırken IMEI kontrolü nasıl yapılır?
İkinci el bir telefonu tezgâhta almadan önce yapılacak ilk iş IMEI kontrolüdür. Kontrol bir dakika sürer, ücretsizdir ve çalıntı ya da kaçak bir cihazı rafa koymanızı engeller. Bu yazıda kontrolü baştan sona, tezgâhta uygulayacağınız sırayla anlatıyoruz.
Kısaca: Telefonda
*#06#tuşlayıp IMEI'yi okuyun, kutu ve faturayla karşılaştırın, sonra e-Devlet'in IMEI Sorgulama sayfasında sorgulayın. Çift SIM'li telefonda iki IMEI de sorgulanır. Kayıp, çalıntı ya da kaçak çıkan cihazı almayın. IMEI temiz olsa bile Apple veya Google hesap kilidine ve satıcının kimliğine bakın.
IMEI nedir, nerede yazar?
IMEI, her mobil cihaza verilen 15 haneli kimlik numarasıdır. Türkiye'de bir telefonun şebekede çalışıp çalışmayacağı bu numaraya göre belirlenir. Bu yüzden ikinci el alımda cihazın geçmişini öğrenmenin en kısa yolu IMEI'dir.
IMEI'yi dört yerden okuyabilirsiniz:
- Telefonun arama ekranında
*#06#tuşlayarak - Ayarlar menüsündeki "Hakkında" ya da "Genel → Hakkında" ekranından
- Cihazın orijinal kutusundaki etiketten
- Satış faturasından
Çift SIM'li telefonların iki IMEI'si vardır. *#06# ekranında iki numara görürseniz ikisini de not alın. Sorgulamayı da iki numara için ayrı ayrı yapın, çünkü iki IMEI'nin durumu farklı çıkabilir.
e-Devlet'te IMEI nasıl sorgulanır?
IMEI sorgulama, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) e-Devlet üzerinden sunduğu ücretsiz bir hizmettir. Bu sorgu için e-Devlet şifresiyle giriş yapmak gerekmiyor.
- Tarayıcıda e-Devlet IMEI Sorgulama sayfasını açın.
- 15 haneli IMEI numarasını boşluksuz yazın.
- "Sorgula" düğmesine basın ve sonucu okuyun.
- Çift SIM'li telefonda aynı işlemi ikinci IMEI için tekrarlayın.
Sayfanın açıklamasına göre bu sorgu, cihazın yasal yollarla ithal edilip edilmediğini ve kayıp ya da çalıntı olup olmadığını gösterir.
Sorgu sonucu ne anlama gelir?
BTK'nın Mobil Cihaz Kayıt Sistemi (MCKS) IMEI numaralarını üç listede tutar. MCKS'nin tanımlarına göre:
- Beyaz liste: Şebekeye bağlantısı açık cihazların IMEI numaraları.
- Siyah liste: Kaçak, kayıp veya çalıntı cihazların IMEI numaraları.
- Gri liste: Beyaz ve siyah liste dışında kalan cihazların IMEI numaraları.
Tezgâhtaki kararı bu ayrım belirler. Sonuç kayıp, çalıntı ya da kaçak diyorsa cihazı almayın. Fiyat ne kadar cazip olursa olsun bu cihaz ileride şebekede çalışmayabilir ve sizi hukuki bir sorunla karşı karşıya bırakabilir.
Yurt dışından getirilmiş ve Türkiye'de kaydı yapılmamış cihazlarda ayrıca süreye bakmak gerekir. Kayıtsız bir cihaz, Türk hattıyla her IMEI için 120 gün çalışır, sonra o IMEI şebekeye kapanır. Çift SIM'li bir cihazda iki IMEI'nin süresi ayrı ayrı işler. Böyle bir cihazı alırken satıcıya cihazın ne zamandan beri Türk hattıyla kullanıldığını sorun.
IMEI temiz çıksa da nelere bakılmalı?
Temiz bir sorgu sonucu tek başına yeterli değildir. Alımı tamamlamadan önce şu üç kontrolü de yapın.
IMEI her yerde aynı mı?
*#06# ekranındaki numarayı kutudaki etiketle ve faturadaki numarayla karşılaştırın. Numaralar birbirini tutmuyorsa kutu ya da fatura başka bir cihaza ait olabilir. Bu durumda satıcıdan açıklama isteyin ve emin olamıyorsanız almayın.
Hesap kilidi açık mı?
iPhone'larda "Bul" (Find My) özelliği açıksa cihaz Aktivasyon Kilidi'yle önceki sahibinin Apple hesabına bağlı kalır. Android telefonlarda da Google hesabı cihazdan çıkarılmadan sıfırlanırsa cihaz açılışta önceki hesabı ister. Alımdan önce satıcının hesabından çıkış yapmasını ve cihazı sıfırlamasını sağlayın. Ardından cihazın kurulum ekranına bir hesap sormadan geçtiğini görün.
Satıcı kim?
Satıcının adını, kimlik numarasını ve telefonunu kaydedin. Alış belgesini saklayın. Bu kayıt, cihazın sonradan sorunlu çıkması durumunda iyi niyetinizi göstermenin en somut yoludur.
Çalıntı telefon almanın hukuki tarafı
Türk Ceza Kanunu'nun 165. maddesi, bir suçla elde edilmiş eşyayı satın alan veya kabul eden kişi için altı aydan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörür (5237 sayılı TCK, mevzuat.gov.tr). Hukukçular, eşyanın suçtan geldiğinin bilinmediği durumların somut olaya göre değerlendirildiğini belirtiyor. IMEI sorgusu ve satıcı kaydı, işte bu değerlendirmede işinize yarar.
Aynı kanunun 166. maddesi bir adım daha ileri gider: Aldığınız bir eşyanın suçtan elde edildiğini sonradan öğrenirseniz bunu vakit geçirmeden yetkili makamlara bildirmeniz gerekir. Bildirmemek ayrıca suçtur.
Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Somut bir durumla karşılaşırsanız bir avukata danışın.
SegPro ile IMEI kontrolü kayda nasıl geçer?
Kontrolü yapmak kadar, yaptığınızı kayda geçirmek de önemlidir. SegPro alış ekranında bu adımları tek akışta toplar:
- Cihazın IMEI'sini kameradan okutursunuz. Uygulama numaranın biçimini kontrol eder, çift SIM'li cihazlarda iki IMEI'yi de alır.
- Uygulama IMEI'yi kopyalayıp e-Devlet'in sorgu sayfasını açar. Sorguyu siz yaparsınız, sonucu (kayıtlı, kayıtsız, çalıntı) her IMEI için alış kaydına işaretlersiniz.
- Çalıntı işaretlenen bir cihazın alımı uygulamada engellenir.
- Satıcının kimlik numarası şifreli saklanır, ekranda yalnızca son üç hanesi görünür.
- Yurt dışı cihazlarda ilk kullanım tarihini girerseniz uygulama her IMEI için kalan günü hesaplar.
Böylece bir cihaz aylar sonra sorun çıkarırsa, kimden alındığı, hangi gün sorgulandığı ve sonucun ne olduğu cihazın geçmişinde hazır durur.
Sık sorulan sorular
IMEI sorgulamak için e-Devlet şifresi gerekir mi?
Hayır. e-Devlet'teki IMEI Sorgulama hizmeti giriş yapmadan kullanılabiliyor. Yalnızca 15 haneli IMEI numarası yeterli.
Çift SIM'li telefonda hangi IMEI sorgulanmalı?
İkisi de. Her IMEI'nin kaydı ve durumu ayrı tutulur. İki numaradan biri temiz, diğeri sorunlu çıkabilir.
IMEI temiz çıkan telefon kesin güvenli midir?
Hayır. Temiz sonuç, cihazın sorgu anında kayıp veya çalıntı bildirilmediğini gösterir. Hesap kilidini, IMEI'nin kutu ve faturayla aynı olduğunu ve satıcının kimliğini ayrıca kontrol edin.
Sorgu sonucunu nasıl saklamalıyım?
En azından alış tarihini, sorgu sonucunu ve satıcının bilgilerini aynı kayıtta tutun. Bunu defterde de yapabilirsiniz. SegPro'da bu bilgiler alış kaydına kendiliğinden bağlanır. Diğer sorular için sık sorulan sorular sayfamıza bakabilirsiniz.